Türkiye'de Asgari Ücret

Türkiye’de çalışma hayatının en temel konularından biri olan asgari ücret, hem çalışanların gelir düzeyini hem de işverenlerin maliyetlerini doğrudan etkiler. Her sene Aralık ayında belirlenen asgari ücret, 2026 yılı için 28.075 Türk Lirası olarak belirlenmiştir.

Bu yazıda asgari ücret, asgari ücret hesaplama yöntemleri, brüt–net farkı ve artış oranları gibi konuları ele alıyoruz.

Asgari Ücret Artış Oranı (Zam Oranı)

Her yeni yılda merak edilen ilk konu asgari ücret artış oranıdır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Asgari Ücret Tespit Komisyonu vasıtasıyla, istisnasız tüm sözleşmeli işçilerin ekonomik ve sosyal koşullarını düzenlemek amacıyla ücretlerin alt sınırlarını belirlemekle yükümlüdür. Bu alt sınırlar, en geç iki yılda bir güncellenmek zorundadır.

2026 yılında uygulanacak asgari ücretin belirlenmesi için Komisyon, 2025 yılının Aralık ayında toplanmıştır. Asgari Ücret Tespit Komisyonu 2026 yılı asgari ücreti, geçen yıla oranla %27 arttırarak, net 28.075 Türk Lirası olarak belirlemiştir.

Türkiye’de Asgari Ücret Nasıl Belirlenir?

Asgari ücret, her yıl toplanan ve işçi, işveren ve devlet olmak üzere üç farklı kesimin temsilcilerinden oluşan Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından yapılan müzakereler ve oylamalar sonucunda resmen karara bağlanarak belirlenir.

Ücretin tespitinde, öncelikle ülkenin sosyo-ekonomik koşulları esas alınır; ayrıca, ücretli geçinme endeksleri (ya da bunlar mevcut değilse genel geçinme endeksleri), ödenen ücretlerin genel seviyesi ve yaşam şartları da dikkate alınır.

Türkiye’de Asgari Ücret Nedir?

Asgari ücret, çalışanların temel ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri amacıyla devlet tarafından belirlenen en düşük yasal ücret seviyesidir. İşverenler bu tutarın altında ödeme yapamaz. Bu nedenle asgari ücret, ekonomik koşullar, enflasyon etkisi, yaşam maliyetleri ve sosyal politikalar dikkate alınarak belirlenir.

Komisyon tarafından belirlenen asgari ücreti işçiye noksan veya hiç ödemeyen ya da ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki diğer istihkaklarını yasal zorunluluğa rağmen özel olarak açılmış banka hesabına yatırmayan işveren, işveren vekili veya üçüncü kişiler, bu ihlalin meydana geldiği her bir işçi ve ihlalin tekrarlandığı her bir ay için ayrı ayrı uygulanmak üzere yüz yirmi beş Türk Lirası idari para cezasına tabidir.

Brüt ve Net Asgari Ücret Arasındaki Fark

Asgari ücretin belirlenmesinde brüt asgari ücret tutarı ile bu tutardan yasal kesintiler (SGK primi, vergiler ve işsizlik sigortası primi) düşüldükten sonra ele geçen net asgari ücret miktarı arasında fark bulunur.

Net asgari ücret hesaplanırken brüt ücretten şu kalemler düşülür:

1. SGK işçi primi (%14)
2. İşsizlik sigortası işçi primi (%1)
3. Varsa kesintiler, işveren katkıları ve ek düzenlemeler

Kesintiler sonrası kalan tutar çalışanın eline geçen net asgari ücret olur.

Türkiye’de Asgari Ücret Neden Önemlidir?

Asgari ücretin tespit edilme mekanizması, bir yanda işçilerin daha iyi bir yaşam standardına ulaşma, yoksullukla mücadele etme ve gelir dağılımını iyileştirme gibi hayati önem taşıyan sosyal beklentileri ile, diğer yanda işletmelerin üretimde verimliliği sürdürme, uluslararası alanda rekabet edebilme yetkinliğini koruma ve istihdam düzeyini gözetme gibi temel ekonomik hedefleri arasında hassas bir denge kurarak uzlaşmayı zorunlu kılar.

Bu nedenle, bir yanda artış baskıları, diğer yanda ise istihdamın korunması hedefleri sürekli bir denge arayışı asgari ücretin Türkiye’de önemli bir gündem maddesi olmasına sebebiyet vermektedir.