Fazla Mesai Nedir?

Fazla mesai İş Kanununda “fazla çalışma” ve “fazla sürelerle çalışma” olarak düzenlenmiştir. İş Kanununa göre fazla çalışma, İş Kanununda haftalık 45 saati aşan çalışmaları, fazla sürelerle çalışma ise haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle 45 saatin altında belirlendiği durumlarda bu çalışma süresini aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışmaları ifade eder.

Bu rehberde fazla mesainin ne olduğu, hangi durumlarda uygulanabileceği, haftasonu çalışma, tatil günlerinde çalışma, bayramlarda çalışma gibi özel durumlar ve fazla mesai hesaplama yöntemlerini net bir şekilde ele alıyoruz.

Fazla Mesai Nedir?

4857 sayılı İş Kanunu’na göre fazla mesai, haftalık 45 saati aşan çalışma süreleri olarak tanımlanır. Bu sürenin üzerinde yapılan her çalışma fazla çalışma kapsamında değerlendirilir. Günlük çalışma süresi kural olarak 11 saati aşamaz; bu sınır aşılırsa da fazla mesai doğmuş olur.

Fazla mesai uygulaması için işçinin onayı gerekir. İşveren, çalışana yılda en fazla 270 saat fazla mesai yaptırabilir. Bu sınır iş kanununda açıkça belirtilmiştir.

Türkiye’de Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Fazla çalışma yapan bir çalışana, normal saatlik ücretinin üzerine %50 zamlı ücret ödenir. Bu ödeme fazla mesai ücreti olarak adlandırılır.

Hesaplama örneği:

• Çalışanın saatlik ücreti 1000 TL olsun.
• Fazla mesai ücreti = 1000 TL × 1.5 = 1500 TL

Fazla çalışma süreleri hesaplanırken yarım saatten az olan süreler yarım saat olarak, yarım saati aşan süreler ise bir saat olarak hesaplanır.

Saatlik Fazla Mesai Ücreti Ne Kadar?

Asgari ücretteki güncellemeler, saatlik çalışma bedelinin temelini oluşturmaktadır. 2026 yılı itibarıyla asgari ücretli bir çalışanın standart saatlik kazancı 146,80 TL olarak belirlenmiştir. Fazla mesai ödemeleri bu tutarın %50 artırılmasıyla hesaplandığından, mesai başına ödenecek güncel tutar 220,20 TL’dir.

Fazla Mesai Faizi ve Zamanaşımı

4857 sayılı İş Kanunu’nun 34. maddesi uyarınca, fazla mesai ücreti ödenmeyen çalışanların bu alacakları için en yüksek mevduat faizini talep etme hakları bulunmaktadır.

Sürecin işleyişine dair temel noktalar şunlardır:

• Faiz Başlangıcı: Faiz, işverenin temerrüde düşürüldüğü (ihtarname çekildiği veya dava açıldığı) tarihten itibaren hesaplanmaya başlar.

• Dava Süreci: Faiz işletimi, dava dilekçesinde talep edilen miktar için dava tarihinden, bilirkişi raporu sonrası artırılan (ıslah edilen) miktar için ise ıslah tarihinden itibaren başlatılır.

Türkiye’de Genel Tatil Günlerinde ve Bayramlarda Çalışma

Türkiye’de çalışanlara 7 günlük bir süre içinde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili hakkı tanınmıştır. Çalışılmayan hafta tatili günleri için işçilere tam ücret ödenir.

İşçilerin tatil günlerinde çalıştırılması halinde normal günlük ücretine ek %100 zamlı ücret ödenir. Yani çalışan o gün için 2 günlük ücret alır. İşçi ulusal bayram ve genel tatilgününde 1 saat çalışsa dahi ekbir günlük ücrete hak kazanır.

Türkiye’de Denkleştirme ve Telafi Çalışması

Denkleştirme, belli bir dönemde, haftalık olağan çalışma süresinin haftanın çalışılan günlerine dağıtılmasıdır. Denkleştirme en fazla 2 ay için yapılabilir ve denkleştirme döneminde günlük çalışma 11 saati geçemez.

Telafi çalışması ise zorunlu nedenlerle işin durduğu dönemlerde, eksik çalışmanın daha sonra telafi edilmesidir. Telafi çalışması fazla mesai değildir ve günlük 11 saat sınırını geçemez.

İşçiye Emeğinin Karşılığının Verilmesi Esası

Uluslararası sözleşmeler ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası çalışanların ücret haklarını korur. Herkes hiçbir ayrım gözetilmeksizin adil bir ücret alma hakkına sahiptir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına göre Çalışanların emeğine karşılık bir ücret verilmesi ve ücretin yapılan işe oranla adil bir ücret olmasını sağlamak devletin görevidir.